Filim Adamı


Film Fecir » Türk sinemasının yitik hazinesi: Kamran Usluer

Türk sinemasının yitik hazinesi: Kamran Usluer

yazar: @umitpekedis

Çoğunluğun adını duyduğunda anımsamakta zorlandığı bir isim Kamran Usluer. Sinemamızın seyrini değiştiren, 1996 yapımı Yavuz Turgul imzalı Eşkıya'daki Berfo rolüyle tanındı daha çok. Oysaki oyunculuğunun yanında sesiylede yeri göğü sarsacak bir güce sahip Yeşilçam'ın usta ismi.


1937 İzmir doğumlu sanatçı Kadir İnanır, Tarık Akan, Fikret Hakan gibi Yeşilçam jönlerinin yanında Hüseyin Peyda, Kadir Savun, Yaman Okay, Ahmet Mekin, Tuncel Kurtiz, Hayati Hamzaoğlu gibi çok kuvvetli karakter oyuncularına da sayısız filmde sesiyle hayat verdi. 1979 yılında yapımcı ve yönetmenlerin sansüre karşı ortak hareket ederek festivalden çekilmesi sonucu ve 12 Eylül askeri darbesi sebebiyle iki yıl üst üste verilemeyen Altın Portakal ödülleri tam 31 yıl sonra sahiplerini buldu. Tuncel Kurtiz üzerine cuk oturan Sürü filmindeki Kamran Usluer'in Hamo seslendirmesinin mutlak katkısıyla En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülüne layık görüldü. Yine o unutulmaz sesiyle TRT Radyoları’nda Şener Şen, Suna Pekuysal, Zihni Göktay, Erol Günaydın, Savaş Dinçel, Yıldız Kenter ve Kayhan Yıldızoğlu gibi çok özel isimlerle birlikte radyo tiyatrosu programlarının içinde bulundu. Her ne kadar TRT siyasal iktidarlara bağımlılığı yüzünden oyunlar üzerinde ciddi sansür uygulasa da radyo tiyatrosu yayınları Türkiye’de önemli bir yere sahipti.


Kamran Usluer, tiyatro sahnesinde de yine döneminin en iyi oyuncularıyla birlikte kalburüstü rollerin içinde buldu kendini. 1956 yılında Dârülbedâyi’nin ve Türk Sineması'nın da ilk oyuncularından biri olan Behzat Butak'ın rejide olduğu III.SELİM adlı oyunda Ankara Sanat Tiyatrosu'nun kurucusu Asaf Çiyiltepe, Tolga Aşkıner ve Tuncel Kurtiz ile oynadı. Çıktığı dönemde büyük başarı yakalayan Erol Günaydın'ın kaleme alıp Haldun Dormen'in sahneye koyduğu Yaygara 70 müzikalinde Kerem Yılmazer, Erol Günaydın, Hadi Çaman, Şefik Döğen, Enver Demirkan, Yüksel Gözen, Cahit Irgat, Alpay İzer, Belkıs Bener, Göksel Kortay, Güzin Özipek, Tülin Oral, Hayrettin Aslan gibi önemli oyuncularla birlikte aynı sahneyi paylaştı. Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları'nda da uzun yıllar görev aldı. Anton Çehov'un Vanya Dayı'sında çok güçlü bir kadroyla birlikte çalıştı ve rolünü ustalıkla oynadı. Nurseli İdiz, Alev Oraloğlu, Tilbe Saran, Tanju Tuncel, Cüneyt Türel, Cihan Ünal, İsmet Ay, Uğur Kıvılcım, İskender Bağcılar o kadroda bulunan isimlerdi. Çağdaş Türk tiyatrosunun kurucusu Muhsin Ertuğrul'un 100. doğum yıldönümü sebebiyle 150 tiyatro sanatçısının işbirliğiyle gerçekleştirilen Bir Tutkunun Yüzyılı adlı oyunda Haldun Taner'i canlandırdı. Kenan Işık rejisiyle 1996/1997 tiyatro sezonunda Ahmet Hamdi Tanpınar'ın unutulmaz eseri Huzur'da rol buldu kendisine. Müfettiş, Sarıpınar 1914, Çıkmaz Sokak Çocukları, Kral Lear, Kral Oidipus, Moliere ve daha yüzlerce oyunda tiyatronun tozlu sahnelerinde bulundu.


Gerçek anlamda klişe olacak olsa da kıymeti varken bilinmeyen Kamran Usluer'i TV dizileriyle tanıdık daha çok. 30 kadar filme katkıda bulundu. Türk sinemasının en üretken yılları olan 70'ler ile birlikte sinemada da kendine yer bulmaya başladı. Kartal Tibet'li Tarkan: Altın Madalyon filminde Hun hükümdarı Attila'yı oynadı. Ömer Lütfi Akad'ın ve sinemamızın ilk üçlemesi olan Anadolu Üçlemesi'nin ilk iki filminde yer aldı. 1973 tarihli Gelin'de İstanbul’a göç eden köylü bir ailenin zaman içinde nasıl dejenere olduğunun hikâyesini, sabit kamerayla ve olağanüstü sadelikte anlatır usta yönetmen. Usluer filmde büyük şehirde yaşamanın getirdiği kültürle beraber kişinin kendinden ve insani değerlerden nasıl uzaklaşıldığının kompozisyonunu usta işi bir oyunculukla sundu seyirciye. Haliyle bu filmdeki rolüyle 5. Adana Altın Koza Film Şenliği’nde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünün sahibi Kamran Usluer oldu. Bir yıl arayla çevrilen serinin ikinci filmi Düğün’de Urfa'dan İstanbul’a göç etmiş altı kardeşin hayata tutunma çabaları içinde gözünü para bürümüş, baskın, despot ağabey Halil karakteriyle hatırlarız kendisini. Vurun Kahpeye yine onun filmografisi içinde önemli yapımlardan biri olarak gözükmektedir. Filmlerinde yer verdiği toplumsal eleştirilerle Türk sineması içinde özel bir yere sahip olan Yılmaz Güney ile de yönetmenin yarım bırakmak zorunda olduğu filmi Endişe'de çalışma fırsatı yakaladı. Film Güney’in Adana'daki çekimler sırasında Yumurtalık hâkimini vurup, tutuklanarak çekimi asistanı Şerif Gören’e devretmesiyle sonlandı. 12. Antalya Film Şenliği’nde En İyi Film dâhil 5 dalda ödül kazanan filmde mevsimlik tarım işçilerinin sömürülmesi, kan davası ve başlık parası gibi günümüz Türkiye'sinde de hala aşinası olduğumuz konular Erkan Yücel'in eksiksiz oyunculuğunun yanına Kamran Usluer'i de alarak vurgulanmıştı. 1979 yılında Antalya Film Şenliği’nde Sansür Kurulu tarafından yarışmaya katılan üç filmin yasaklanmasına karşı yönetmen ve yapımcıların festivalden çekilmesi sonucu verilemeyen ödüller 2011 yılında sahiplerini buldu. Erden Kıral'ın ilk uzun metrajlı çalışması olan Kanal’da ki Haşim Ağa rolüyle Kamran Usluer En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülüne layık görülse de, 2004 yılında hayata gözlerini yuman oyuncu ilk ve tek Altın Portakal'ını maalesef alamadı. Türk sinemasında kendine has üslubuyla Yeşilçam'ın çok ötesinde filmlere imza atan Ömer Kavur ile de 1981 yılında Kırık Bir Aşk Hikâyesi’nde çalıştı. Ayvalık'ta geçen, klişelerin uzağında, mutsuz sonla biten, Kadir İnanır ve Hümeyra'nın başrolünde olduğu bu filmde Bedri karakterine hayat verdi. Çok kişinin onu en rahat hatırlayacağı filmlerden biride Kemal Sunal'lı En Büyük Şaban. Sarhoş iken Şaban ile çok iyi arkadaş olan ve kendine gelince hiç bir şey hatırlamayan Faik Bey karakteri ile çoğularınca tanındı. Başar Sabuncu, Zeki Ökten, Selim İleri, Yusuf Kurçenli gibi sinemamızın önemli yönetmenleriyle çalışma fırsatı yakaladı. Sinemaya Tomris Giritlioğlu imzalı Salkım Hanımın Taneleri filmindeki 1940'lı yılların İstanbul efendilerinden birini canlandırdığı Halit Bey rolü ile veda etti. Bu filmdeki rolüyle 12. Ankara Film Festivali’nde En İyi Erkek Oyuncu seçildi. TV içinde çeşitli projelerde bulundu değerli oyuncu. 1978 yılında Yusuf Kurçenli'nin TRT için çektiği At Gözlüğü ve bir diğer usta Lütfi Ö. Akad'ın yine TRT için çektiği Bir Ceza Avukatının Anıları: Emekli Başkan bunlardan ilkidir. 1989 yılında TRT tarafından 4 bölüm olarak çekilen efsanevi Fransız şarkıcı Édith Piaf'ın yaşam öyküsünü anlatan dizinin kadrosunda yer buldu. Piaf'ı dizide daha önce tiyatro sahnesinde de canlandıran Gülriz Sururi oynadı. Son dönemin onu daha yakından tanımasına sebebiyet veren dizi ise yayınlandığı dönemde ilgiyle izlenen Gülbeyaz oldu. Şevval Sam ve Nejat İşler'in başrolünde olduğu dizide Karadenizli Demir Dede olarak hafızalarda yer etti.


Başlı başına bir sanat adamı olan Kamran Usluer gelecek nesillere dünyada bırakmış olduğu tüm güzellikleri servet bırakarak 2004 yılında aramızdan ayrıldı. Nurlar içinde uyusun.

oluşturulma tarihi: 2017-11-01 10:21:44 (yaklaşık bir ay önce)
güncelleme tarihi: 2017-11-16 14:06:30 (27 gün önce)
okunma sayısı: 5, beğenilme sayısı: 5

yapışkan kelimeler: kamran usluer

Yorumlar


Olan Biten

  1. karindesenjack, "God on Trial ve Kötülük Probl..." adlı yazıya yorum yaptı. 24 gün önce
  2. Asim Mauser, "Ölümsüz Kadın..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir ay önce
  3. Kahramanj, "Ölümsüz Kadın..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir ay önce
  4. stupidflanders, "God on Trial ve Kötülük Probl..." adlı yazıya yorum yaptı. 3 ay önce
  5. zett, "Ey, sinema üzerine yorum yapan ..." adlı yazıya yorum yaptı. 10 ay önce
  6. Rahilaa, "'Sybil' Gerçek Bir Hayattan Uya..." adlı yazıya yorum yaptı. 11 ay önce
  7. fthgzl79, "Kontrolü Kaybetme Zevki Üzerin..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce
  8. fthgzl79, "Ey, sinema üzerine yorum yapan ..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce
  9. Coreality, "Bir İç Hesaplaşma Olarak 'Dog..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce
  10. gokturk_d, "Dekalog 1..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce