Filim Adamı


Film Fecir » Dark 1. Sezon İncelemesi

Dark 1. Sezon İncelemesi

yazar: @tambenlik

dark, netflix'in iddialı yapımlarından biri. görselliği, kasvetli ve yağmurlu havası, inandırıcı oyunculuklarıyla göz dolduran dizide, gizem unsuru çok iyi kullanılmış. 1953, 1986 ve 2019 yıllarındaki ortamlar öyle güzel oturtulmuş ki insan zaman zaman üç farklı diziyi birden izlediği hissine kapılıyor. karakterlerin hem kendi yetişkinlik/gençlik/çocukluk hallerini zihinde oturtmaya hem de karakterler arası akrabalık ilişkilerini çözmeye çalışmak da insanı bir o kadar yoruyor tabi.

zayıf taraflarına bakacak olursak, dizide polisinden hemşiresine hiçbir karakterin, cerahat dolu bir yaraya benzetilen winden'dan ayrılmamış olması ilginç. hemen her karakter birbiriyle çocukluk yıllarında tanışmış, yetişkinlik dönemlerinde evlenmiş. winden'da üniversite var mı bilmiyorum ama herkes bir şekilde meslek sahibi olup yine winden'a yerleşmiş. karakterlerin bu kadar sevmedikleri ve çocukluklarından beri ayrılmanın hayalini kurdukları bir kasabadan ısrarla ayrılmamaları insanı düşündürüyor haliyle.

dizide bir başka problem de winden halkının hafızasının epey zayıf olması. hannah'ın mikkel'ı gördüğünde kocasının küçüklüğü olduğunu anlaması ya da en azından çocuk büyüdükçe bir şeylerin tuhaflaştığını düşünmesi gerekirdi. ulrich, 2019'da mads'in cesedini ilk gördüğü anda aklına kardeşi gelmeliydi. eton, gençliğinden beri bir satanizmdir kaptırmak yerine, mads'in kaybolmasıyla geçmişte şahit olduğu çocuk vakaları arasında bir benzerlik olduğunu düşünmeliydi. charlotte iyi resim yapan, görsel zekası gelişmiş bir polis olarak 1986'da gördüğü mikkel ve jonas'ı sonrasında hatırlamalıydı. ben doğup büyüdüğüm küçük bir kasabada rastladığım, buralı olmayan, zaman ve ölüleri diriltme konusunda garip garip konuşan, sarı yağmurluklu bir çocuğu unutmazdım mesela. bunun gibi birbiriyle farklı zaman dilimlerinde bir şekilde karşılaşmış ama birbirini hatırlamayanları geçtim, kendisine rastlayıp da kendisini tanımayanlar var. ilginç.

başka bir ilginç nokta da ormandaki mağara. her üç yılda da garip olayların hepsi o mağara çevresinde oluşmuşken bu durumun kimsenin, bir şekilde yolu o mağaraya düşene dek dikkatini çekmemesi düşündürücü. en azından mağarayla ilgili bir efsane dolaştırılabilirdi winden halkı arasında.

dördüncü olarak, polis teşkilatının işleyişi 2019 yılına göre çok zayıf. yerel bir gazetenin yıllar önceki sayılarına ancak sezon finalinde bakabildi charlotte. halbuki küçük bir kasabada yaşanan tuhaf olaylar, belgeleri olmasa dahi toplumsal hafızada yer eder. dolayısıyla geçmişle bugün arasında ilişki kurmak bu kadar ite kaka gerçekleştirilmemeliydi. diğer yandan kimse mads'e dna testi yapmayı önermedi. mads 2019 yılına ilk geldiğinde, peter ona suni teneffüs yaptı, dolayısıyla çocuğun kimliğine dair bir bilgiye ulaşılmasa dahi en azından peter'ın durumla ilgisi olduğu sonucuna ulaşmak o kadar zor değildi. 

dizinin felsefi arka planına bakacak olursak, dizide döngüsel bir zaman anlayışının hakim olduğu söylenebilir. geçmiş nasıl ki geleceği inşa ederse kara delikler sayesinde gelecek de geçmişi etkiler ve bu etkileşim kuvvetli bir nedensellikle gerçekleşir. bu açıdan bakıldığında nedensellik ile kadercilik arasında herhangi bir fark yok. hiçbir şey boşuna değil ve hiçbir şey değiştirilemez. insan yaşananlar üzerinde kendisini söz sahibi zannetse de aslında niyetler, istekler ve kararlar çoktan var edilmiş bir düzeni adım adım tamamlamaktan ve sürdürmekten başka bir işlev görmüyor. dolayısıyla hiçkimse kendi hayatı üzerinde söz sahibi değil. bu düzenin bir kurucusu ise yok. tanrı, acıya dayanamayan insanların sığındığı büyük bir yalandan ibaret. zaman ve uzayda işleyen neden-sonuç ilişkileri öyle kuvvetle birbirine bağlanmış ki bu zinciri tanrı da, kendisini tanrı olarak gören kibirli insanoğlu da kıramaz. 

bazı problemler içermekle birlikte sadece arka planındaki felsefenin nereye varacağına dair merak bile dizinin sonraki sezonlarını izlemek için yeterli bir sebep. severek takip edeceğim.

oluşturulma tarihi: 2018-02-01 00:12:43 (21 gün önce)
güncelleme tarihi: 2018-02-02 09:39:01 (20 gün önce)
okunma sayısı: 7, beğenilme sayısı: 7

yapışkan kelimeler: dark, dizi, netflix

Yorumlar

DarkPassenger
DarkPassenger
Evet dizide benim de aklımı çok kurcalayan meselelerden biri hafıza konusuydu. Bazı karakterlerin bazı şeyleri hatırlaması gerekirdi. Diğer yandan pek düşünmemiştim ama evet, insanlar Winden'dan hiç ayrılmadan bir şekilde iş sahibi olmuşlar. Büyük ihtimalle bu soruların bir cevabı var, tam açıklayabilecek yeterlilikte değilim ama halihazırda var olan döngünün kırılamayışından kaynaklanan; o insanları windenda tutan ve bu döngüyü içeriden şekillendiren Noah-Helge sayesinde de insanların hafıza algılarının düz bir çizgi gibi olmama durumu gibi bir şey olabilir. Bu eksikliğin dizinin geneline değil de yalnızca birinci sezon kurgusuna yansıtıldığını, ileride henüz farkında olmadığımız bir düzleme oturacakları kanaatindeyim. Hatta benim teorim; döngünün başladığı tarih geçmişin en uç noktası değil de, geleceğin en uç noktası dahi olabilir o yüzden döngüyü net kavrayabilmemizi sağlayan bilgiler verilmedi henüz bize, bekleyip göreceğiz.
Bir de aslında nedensellik ile kadercilik arasında çok büyük fark var, ama o fark o kadar büyük ki biz onu tümüyle kavrayamıyoruz. Neyin neyi etkilediği, neyin sonucunda ne olduğu; özellikle tüm evreni yapının içine kattığında o kadar karmaşık, kompleks, tek tek bulunup hesaplanamayacak, birleştirilemeyecek bir yapı oluşturuyor ki bizim algılayabildiğimiz tek şey kaos. Dolayısıyla sebepsiz ve anlamsız gibi görünen ama olmuş olayları kaçınılmaz olarak nitelendirmek zorunda kalıyoruz çünkü zihnimiz buna başka bir çözüm üretemiyor, bu kaçınılmazlık da bizi tasarımcı yanılgısına götürüyor. Aslında muzdarip olduğumuz şey yapının işleyişini algılayamıyor oluşumuz. Çünkü bizim algı yapımız çizgisel. Özgür irade ilüzyonu da buradan geliyor. Başlangıçtan sona doğru düz bir çizgide deneyimliyoruz zamanı. Ama o düz çizgiye, aynı anda hem başından sonuna ilerlerken bakıp, hem de yukarıdan hem başı hem sonu görebilecek şekilde bakabilir ve bu iki algılayıcının gözlemlerini birleştirirsek ancak o şekilde yapıyı kavrayabiliriz. Bu yapı bizi büyük ihtimalle olasılık ve kaçınılmazlık ile ilgili matematiksel denklemlere ulaştırır ve sonucunda şu an bize kader gibi gelen şeyin mutlak olmadığını görebiliriz diye düşünüyorum.
14 gün önce
tambenlik
tambenlik
katkınız için teşekkür ederim öncelikle.

kadercilik derken kastettiğim şey, bir tasarımcının neyin nasıl olacağına bütünüyle ve bizzat karar verdiğine duyulan inanç değildi. eğer aynı sebeplerin aynı şartlar altında aynı sonuçlara ulaştırdığı bir evren portresi çiziliyorsa bu evrende şans, saçma, tesadüf ve iradeye yer yoktur. dizide birçok kez hiçbir şeyin boşuna olmadığına vurgu yapılıyor ve gidişatı bütün değiştirme çabaları bir şekilde yine aynı gidişatın o şekilde devam etmesine katkı sağlıyor. bu kadar katı bir nedenselliğin kabulü de insan iradesinin bu zinciri kıramayacağına dair bir inanca götürüyor. kadercilikten kastım buydu.

diğer yandan bizim zamanı çizgisel olarak kavradığımız doğru. bunun en önemli nedeni de hayatımızı doğum-çocukluk-gençlik-yetişkinlik şeklinde çizgisel bir şekilde yaşıyor olmamız. insan oluşumuz hasebiyle birtakım sınırlarımız var. dolayısıyla zamanı başından sonuna doğru görebilsek de yukarıdan aşağıya görebilmemiz neredeyse imkansız gibi görünüyor. yine de belki zaman kavramını bir gün birisi hakkıyla izah edebilir. olasılık, kesinlik üzerine matematiksel denklemler kurarak sistemin işleyişini ortaya serebilir. fakat yine de izah edebilmek ile değiştirmek arasındaki mesafe bütün katılığıyla orada duracaktır. bütünü görebilsek bile bütünü değiştirememek insanı yine kaderciliğe ya da katı nedenselliğe götürecektir. benim düşüncem bu yönde.
dark'ın birtakım açmazları sonraki sezonlarda açıklayacağına dair umudumu ben de korumak istiyorum. umarım tatmin edici bir senaryoyla karşılaşırız. selamlar.
14 gün önce

Olan Biten

  1. tambenlik, "Dark 1. Sezon İncelemesi..." adlı yazıya yorum yaptı. 14 gün önce
  2. DarkPassenger, "Dark 1. Sezon İncelemesi..." adlı yazıya yorum yaptı. 14 gün önce
  3. karindesenjack, "God on Trial ve Kötülük Probl..." adlı yazıya yorum yaptı. 3 ay önce
  4. Asim Mauser, "Ölümsüz Kadın..." adlı yazıya yorum yaptı. 3 ay önce
  5. Kahramanj, "Ölümsüz Kadın..." adlı yazıya yorum yaptı. 4 ay önce
  6. stupidflanders, "God on Trial ve Kötülük Probl..." adlı yazıya yorum yaptı. 5 ay önce
  7. zett, "Ey, sinema üzerine yorum yapan ..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce
  8. Rahilaa, "'Sybil' Gerçek Bir Hayattan Uya..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce
  9. fthgzl79, "Kontrolü Kaybetme Zevki Üzerin..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce
  10. fthgzl79, "Ey, sinema üzerine yorum yapan ..." adlı yazıya yorum yaptı. yaklaşık bir yıl önce